طراحی يک برنامه آموزشی

طراحی يک برنامه آموزشی Tarahi_amuzeshi

کليات کارگاه طراحی برنامه آموزشی در حوزه سلامت
مقدمه
يك برنامه آموزشی در حوزه سلامت، زماني اثربخش خواهد بود كه براساس يک برنامه آموزشي علمی و دقيق، طراحي شده باشد. بدون داشتن يک طرح آموزشي، هيچ مداخله آموزشي به اهداف مورد نظر خود نمی رسد. با استفاده از اين فرايند تعريف شده است که برنامه ريزان آموزشی مي توانند پس از تعيين و اولويت بندي نيازها، اهداف يادگيري تدوين کنند، محتواي آموزشي تهيه نمايند و روش ها و شيوه های آموزشی انتخاب نمايند.
اين برنامه آموزشي با هدف آشنا کردن شركت كنندگان با اصول علمي و مراحل طراحي برنامه آموزشي در برنامه هاي آموزش سلامت طراحی شده است تا آنان بتوانند با كمك مطالب علمي و راهنماهاي عملي ارائه شده در اين كارگاه،‌ برنامه هاي آموزشي مرتبط با مشكلات آموزش سلامت منطقه خود طراحی کنند. در اين بخش، تلاش مي شود با کمک راهبردهاي يادگيري مشارکتي، گروه هدف براي رسيدن به اهداف آموزشي هدايت شوند.
اهداف رفتاري
انتظار مي رود که در پايان اين کارگاه آموزشي، شرکت کنندگان قادر باشند بدون مراجعه به منابع آموزشی:
1- مراحل انجام طراحي يک برنامه آموزشي را نام ببرند.
2- اهميت تعيين اهداف آموزشي را توضيح دهند.
3- انواع اهداف آموزشي را شرح دهند.
4- طبقه بندي اهداف آموزشي را درسه حيطه شناختي، عطفي و رواني حركتي توضيح دهند.
5- راه های تعيين رفتارهای ورودی فراگيران را نام ببرند.
6- اصول انجام ارزشيابی تشخيصی در يک برنامه آموزشی را بيان کنند.
7- معيارها و اصول انتخاب محتوا را شرح دهند.
8- اجزاي يك طرح درس را نام ببرند.
9- الگوي آموزشي را تعريف كنند.
10- انواع الگوهاي آموزشي را توضيح دهند.
11- عوامل موثر بر انتخاب روش هاي آموزشي را شرح دهند.
12- انواع روش هاي آموزشي را توضيح دهند.
گروه هدف
گروه هدف اختصاصی در اين برنامه آموزشي، کارشناسان مسئول واحدهای آموزش سلامت دانشگاه هاي علوم پزشکي کشور، به عنوان افراد مرجع در برنامه هاي آموزشي و اطلاع رساني در حوزه سلامت تحت پوشش دانشگاه هاي علوم پزشکي کشور هستند ولی با توجه به اهميت نقش آموزش در فعاليت های ساير کارشناسان حوزه سلامت، محتوای آن می تواند برای گروه های مختلف کارشناسی نيز مورد استفاده قرار گيرد. با توجه به شيوه کارگاهی در ارائه اين بخش، پيشنهاد می شود تعداد افراد شرکت کننده در کارگاه از 30 نفر تجاوز نکند تا امکان استفاده بهينه از مطالب ارائه شده فراهم گردد.

عناوين مورد بحث
1. مراحل يک برنامه ريزی آموزشي
2. انواع اهداف آموزشي
3. حيطه های سه گانه يادگيری
4. تعيين رفتارهای ورودی فراگيران و ارزشيابی تشخيصی
5. انتخاب و تدوين محتوای آموزشی
6. الگوهای آموزشی
7. روش ها و شيوه های آموزشی
8. عوامل موثر بر انتخاب روش هاي آموزشي
9. تدوين طرح درس
مدت زمان برنامه
اين کارگاه در دو روز متوالي برگزار مي شود و شرکت کنندگان در هر روز حداقل هشت ساعت مفيد در کارگاه حضور دارند. کارگاه متشکل از جلسات عمومي و کار گروهي است.
امکانات مورد نياز برای اجرای برنامه
1- مکان کارگاه
• سالني با ظرفيت 40 نفر، با ميز U شکل، صندلي هاي راحت و تجهيزات صوتي مناسب
• فضاي مناسب براي برگزاري جلسات کار گروهي مجزا از سالن اصلي داراي ميز و صندلي و وايت برد
• پرده نمايش و اورهد، ويدئو پروژکتور و کامپيوتر، وايت برد و ماژيک وايت بورد
2- مواد مصرفي
• فولدر يا كلاسور حاوی چند برگه سفيد A4، خودکار و بسته آموزشي کارگاه
• طلق شفاف و ماژيک آن ثبت نتايج کارهاي گروهي
• پذيرايي متناسب با امکانات موجود
نحوه ارزيابي شركت كنندگان
• ارزيابي ابتدايي شرکت کنندگان با استفاده از پيش آزمون طراحي شده
• ارزيابي مرحله اي با استفاده از پرسش هاي مرحله اي و سنجش ميزان حضور فعال شرکت کنندگان
• ارزيابي پاياني شرکت کنندگان با استفاده از پس آزمون طراحي شده
• می توان ارائه يک طرح برنامه آموزشی در حوزه فعاليت کاری شرکت کنندگان را به عنوان شرط لازم براي دريافت گواهي نهايي برنامه آموزشی تعيين کرد.

منابع مورد استفاده
1. McKenzi JF, Neiger BL, Smeltzer JL. Planning, Implementing and Evaluating Health Promotion Programs, a primer, 2005. 4th Edition. Pearson Education, San Franciso.
2. Butler JT. Principles of Health Education and Health Promotion, 2001. 3rd Edition.Wadsworth Thomson Learning, Belmonte.
3. شعبانی ح. مهارت های آموزشی و پرورشی (روش ها و فنون تدريس)، 1382، چاپ شانزدهم، انتشارات سمت، تهران.

برنامه روز اول
موضوع زمان ساعت مجری
افتتاحيه کارگاه و بيان اهداف 30 دقيقه
معارفه شرکت کنندگان 30 دقيقه –
اصلاحات و مفاهيم طراحی برنامه آموزشی 40 دقيقه
تدوين اهداف آموزشی 40 دقيقه
استراحت و پذيرايي 20 دقيقه –
انجام کار گروهی 1 60 دقيقه شرکت کنندگان
ارائه نتايج کار گروهی 1 40 دقيقه نمايندگان گروه ها
ناهار و نماز 60 دقيقه –
حيطه های يادگيری 40 دقيقه
انجام کار گروهی 2 60 دقيقه شرکت کنندگان
ارائه نتايج کار گروهی 2 40 دقيقه نمايندگان گروه ها

برنامه روز دوم
موضوع زمان ساعت مجری
مرور مطالب روز اول 10 دقيقه
انتخاب و سازماندهی محتوای آموزشی 40 دقيقه
انجام کار گروهی 3 60 دقيقه شرکت کنندگان
ارائه نتايج کار گروهی3 40 دقيقه نمايندگان گروه ها
استراحت و پذيرايي 20 دقيقه –
الگوها و روش های آموزشی 40 دقيقه
ناهار و نماز 60 دقيقه –
اصول نوشتن طرح درس 40 دقيقه
کار گروهی 4 60 دقيقه شرکت کنندگان
ارائه نتايج کار گروهی 4 40 دقيقه نمايندگان گروه ها
جمع بندی کارگاه و ارزشيابی پايانی 30 دقيقه –

پرسش های پيش آزمون/ پس آزمون (Pretest/Posttest)
1- کدام مرحله در طراحی يک برنامه آموزشی قبل از ساير مراحل انجام می شود؟
الف- انتخاب و سازماندهي محتواي آموزشي
ب- انتخاب روش ها و تكنيك هاي آموزشي
ج- تعيين اهداف آموزشي
د- تحليل آموزشي
2- کدام مورد از فوايد تعيين اهداف آموزشی به مشار نمی رود؟
الف- اهداف آموزشی راهنمايي برای تعيين و تدوين محتواي آموزشي به شمار می روند..
ب- تعيين اهداف آموزشی به انتخاب روش ها و شيوه های آموزشی مناسب منجر مس ی شود.
ج- اهداف آموزشی سبب می شود تا برنامه آموزشی اثربخش باشد.
د- اهداف آموزشی زمينه ساز طراحی و انجام درست و منطقی ازشيابی برنامه خواهد بود.
3- در يك هدف رفتاري (هدف آموزشی اختصاصی)، وجود کدام جزء ضروری نيست؟
الف- بيان مهارت يا دانشي كه فراگير بايد كسب كند، يا عمل و مهارتي كه قادر يه انجام آن شود.
ب- رفتار مورد نظر در چه موقعيتي انجام می شود يا انجام خواهد شد.
ج- معرفی گروه هدفی که قرار است آن رفتار را انجام دهد.
د- سطح مشخصي از يادگيري که از قبل مشخص شده و بايد فراگير به آن دست پيدا کند.
4- کدام مورد از نکات اصلی و ضروری در تنظيم اهداف رفتاری به شمار نمی رود؟
الف- مشخص كردن محدوديت هايي كه فراگيران در فرايند يادگيري با آنها مواجه هستند.
ب- در نظر گرفتن وضعيت ورودی فراگيران قبل از شروع يادگيري
ج- مرتب كردن اهداف براساس اولويت های يادگيري در فراگيران
د- تعيين شرايط و ويژگی های آموزش دهنده
5- در يک برنامه آموزشی يکی از اهداف رفتاری اين است:
در پايان برنامه فراگير بتواند روش سخنرانی را با روش بحث گروهی مقايسه کند.
اين هدف در کدام حيطه يادگيری است؟
الف- حيطه شناختی
ب- حيطه عاطفی
ج- حيطه روانی حرکتی
د- حيطه مهارتی
6- بيان آموخته ها با زبان خود فراگير مشخصه کدام سطح از حيطه شناختی (Cognitive) است؟
الف- دانش (Knowledge)
ب- درک (Comprehension)
ج- به کاربستن (Application)
د- تحليل (Analysis)
7- سطح “سازماندهی ارزش ها” در حيطه عاطفی (Affective) با کدام مورد منطبق است؟
الف- تمايل براي توجه به يک پديده، محرک يا موضوعات خاص
ب- مشارکت فعالانه مخاطب و نشان دادن واکنش او نسبت به موضوع مورد نظر
ج- ارزش قائل شدن براي پديده يا موضوع خاص
د- جمع بين ارزش هاي مختلف و تلاش برای رفع تناقض بين آنها
8- جمله ” فراگير با دقت، سرعت و ظرافت رفتار آموخته شده را انجام می دهد و اشتباهات خود را به حداقل می رساند.” به کدام سطح حيطه روانی حرکتی (Psychomotor) مربوط است؟
الف- دقت
ب- عادی شدن
ج- هماهنگی حرکات
د- اجرای مستقل
9- کدام مورد از جمله موارد کاربردارزشيابي تشخيصي (Diagnostic Evaluation) نيست؟
الف- تشخيص شرايط محيطی و امکانات ناکافی برای فرايند يادگيری
ب- تشخيص فراگيراني که توانايي لازم را براي يادگيري ندارند
ج- تشخيص فراگيراني که در مطلب مورد نظر مشکل دارند
د- تشخيص مشکلات و نقاط ضعف فراگيران در يادگيري
10- در انتخاب و سازماندهي محتواي برنامه هاي آموزشی، پاسخ به کدام پرسش چندان ضروری نيست؟
الف- آيا محتواي آموزشي، اهداف آموزشي را پوشش مي دهد؟
ب- آيا محتواي آموزشي، با سطح سواد و قدرت يادگيري فراگيران متناسب است؟
ج- آيا محتواي آموزشي، با سطح توانايي آموزش دهنده برای ارائه مطالب همخوانی دارد؟
د- آيا محتواي آموزشي، فراگيران را آماده انجام رفتار يا مهارت مورد نظر مي كند؟
11- کداميک از معيارهاي اصلی در انتخاب محتوای آموزشی به شمار نمی روند؟
الف- علاقه آموزش دهنده
ب- اعتبار
ج- علاقه فراگيران
د- سودمندي برای مخاطبان
12- در برنامه آموزشی که برای زنان خانه دار مراجعه کننده به مرکز بهداشتی درمانی …. طراحی شده است، کدام نوع سازماندهی محتوای آموزشی را مناسب تر می دانيد؟
الف- ابتدا مسايل عيني (Objective) و سپس موارد ذهنی (Subjective) بيان شوند.
ب- از مفاهيم ساده شروع و در مراحل بعد، مفاهيم پيچيده مطرح شوند.
ج- ابتدا آنچه بايد آموزش ببينند (Must Know) بيان شود و سپس به مواردی که دانستن آن مفيد يا خوب است (Better to know & Nice to know) پرداخته شود.
د- ابتدا کليات محتوای آموزشی ارائه و پس از آن جزييات مطرح شود.
13- يادگيری معنادار که در آن برقراری ارتباط بين مطالب جديد با مطالبی که فراگير از گذشته در ذهن خود دارد، شکل می گيرد، مشخصه کدام الگوی آموزش است؟
الف- الگوی عمومی
ب- الگوی پيش سازمان يافته
ج- الگوی آموزش فردی
د- الگوی حل مساله
14- تفاوت اساسی بين روش های آموزشی تعليمی و مشارکتی کدام است؟
الف- هزينه های روش های مشارکتی در مقايسه با روش های تعليمی بيشتر است.
ب- در روش های تعليمی، منابع آموزشی محدود به آموزش دهنده است ولی در روش های مشارکتی منابع آموزشی فقط آموزش دهنده نيست.
ج- اثربخشی روش های تعليمی در برنامه های آموزشی کمتر از روش های مشارکتی است.
د- در روش های تعليمی، آموزش گيرنده محور اساسی در تمام اجزای برنامه آموزشی است ولی در روش های مشارکتی، آموزش دهنده اصل است.

 

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.